TASAVVUFî BİR KAVRAM OLARAK
CEM' ve BEKTAŞÎLİKTEKİ YORUMU
Mahmut Riyat Bakır, bu çalışmasında cem törenlerinin
ta-rihi ve dinî referanslarını aramaktadır. Bakır, tezini
ortaya koyarken cem törenlerinin tamamen tasavvuftan
kaynaklandığını ileri sürmekte ve bizce oldukça kuvvetli
deliller ortaya koymaktadır.
Bakır, söz konusu âyinlerin tasavvuftaki “cem”
düşüncesinden doğduğu tezini ortaya koyarken, konuyla
ilgili bir çok delili de peş peşe sıralıyor.
Cem törenlerinde sâzendar'ın sazı eşliğinde söylenen
nefesler ve okunan düvazların, sonra yine saz eşliğinde
yapılan semahın, tasavvuf ıstılahında önemli bir yere
sahip olan semaı andırması, cemde yapılan 12 hizmetten
birisi olan “ferraş hizmeti”nin tasavvuftaki “cârub-i lâ”
kavramıyla anlatılan durumun, bu törenlere özgü yorumlanış
biçimi olması gibi konular, ilk anda dikkatleri çekiyor.
Bakır, bu kitabında, sadece cem konusuyla sınırlı kalmayıp
Alevîlik ve Bektaşîlikle ilgili otantik bilgiler de
sunuyor okurlarına.
Bu yönüyle, kitabın, genelde Alevîlik ve Bektaşîlik
konusunda, özelde ise, cem törenlerinin târihi ve dîni
referansları hususunda muhtemelen Alevî ve Bektaşî
vatandaşlarımız tarafından da hissedilen büyük bir boşluğu
dolduracağı kanaatindeyim. Bu çabasından dolayı
araştırmacımızı tebrik ediyorum.